KNMP-fondsen: wetenschappelijk onderzoek voor de apotheker in de praktijk

Dit onderzoek beschrijft de associatie tussen het gebruik van peroperatieve medicatie en functionele achteruitgang bij oudere personen met hartchirurgie. Ook werd polyfarmacie onderzocht als preoperatief screeningsinstrument voor functionele achteruitgang en kwaliteit van leven na hartchirurgie. Specifiek werd gekeken naar de associatie tussen postoperatieve klinische achteruitgang bij inzet van morfine en oxycodone om pijn te verminderen. Aanvullend werd de farmacokinetiek van en analgetische respons prospectief geanalyseerd bij kwetsbare ouderen naar hartchirurgie.

Asthma is a heterogeneous disease, meaning that different inflammatory mechanisms and pathways may lead to various clinical and biological outcomes. Identifying potential biomarkers for better phenotyping/endotyping of childhood asthma can advance personalized diagnosis, management and treatment of pediatric asthma. By moving from a one-size-fits-all approach toward a precision medicine strategy, children with asthma can receive the optimum management and treatment with the highest efficacy and lowest side effects at the fastest required time. Precision medicine strategy in pediatric asthma can prevent unnecessary medication use and adverse effects, which may lead to reducing treatment costs and time and enhancing the quality of life of children and their caregivers over time.

Dit onderzoek beschrijft het herkennen, voorkomen en verhelpen van voorschrijfcascades, waarbij bijwerkingen van een geneesmiddel kunnen leiden tot het voorschrijven van aanvullende medicatie. In een literatuurstudie zijn 115 voorschrijfcascades geïdentificeerd, inclusief aanbevelingen voor bijvoorbeeld dosisverlaging of alternatieve medicatie om voorschrijfcascades aan te pakken. In een studie met Nederlandse apotheekgegevens zijn significante associaties vastgesteld voor 41 van de 66 onderzochte voorschrijfcascades die door experts als relevant werden beoordeeld voor de Nederlandse praktijk. Daarnaast benadrukt het onderzoek het belang van het monitoren van bijwerkingen, met name bij patiënten die meerdere geneesmiddelen gebruiken met dezelfde mogelijke bijwerking of na ontslag uit het ziekenhuis. Uit het onderzoek blijkt dat apothekers proactief kunnen bijdragen aan het herkennen, verhelpen en voorkomen van voorschrijfcascades, onder andere door middel van consultaties en follow-ups na het starten van nieuwe medicatie. Voor een effectievere aanpak zijn echter efficiëntere technieken nodig, zoals medische farmaceutische beslisregels om patiënten te identificeren en eHealth-toepassingen voor het monitoren van bijwerkingen.

Dit onderzoek beschrijft het herkennen, voorkomen en verhelpen van voorschrijfcascades, waarbij bijwerkingen van een geneesmiddel kunnen leiden tot het voorschrijven van aanvullende medicatie. In een literatuurstudie zijn 115 voorschrijfcascades geïdentificeerd, inclusief aanbevelingen voor bijvoorbeeld dosisverlaging of alternatieve medicatie om voorschrijfcascades aan te pakken. In een studie met Nederlandse apotheekgegevens zijn significante associaties vastgesteld voor 41 van de 66 onderzochte voorschrijfcascades die door experts als relevant werden beoordeeld voor de Nederlandse praktijk. Daarnaast benadrukt het onderzoek het belang van het monitoren van bijwerkingen, met name bij patiënten die meerdere geneesmiddelen gebruiken met dezelfde mogelijke bijwerking of na ontslag uit het ziekenhuis. Uit het onderzoek blijkt dat apothekers proactief kunnen bijdragen aan het herkennen, verhelpen en voorkomen van voorschrijfcascades, onder andere door middel van consultaties en follow-ups na het starten van nieuwe medicatie. Voor een effectievere aanpak zijn echter efficiëntere technieken nodig, zoals medische farmaceutische beslisregels om patiënten te identificeren en eHealth-toepassingen voor het monitoren van bijwerkingen.

In de farmaceutische zorg worden doseringen steeds vaker afgesteld op basis van iemands DNA, aangezien genetische varianten de levercapaciteit voor geneesmiddelafbraak kunnen beïnvloeden. Echter zijn er ook vele niet-genetische factoren die deze capaciteit beïnvloeden, waar nu nog geen rekening mee wordt gehouden. Dit proefschrift focust zich enerzijds op hoe comedicatie de levercapaciteit voor geneesmiddelafbraak beïnvloedt, en anderzijds wat de effecten van inflammatie hierop zijn. Uit dit proefschrift blijkt dat comedicatie de voorspelling op basis van DNA aanzienlijk kan verstoren, wat pleit voor een geïntegreerde benadering waarin comedicatie wordt meegenomen. Daarnaast blijkt dat inflammatie de levercapaciteit voor geneesmiddelafbraak sterk kan beïnvloeden, waarbij de CYP enzymen in de lever het sterkst worden beïnvloed ten opzichte van andere geneesmiddel afbrekende enzymen. Deze capaciteit kan worden hersteld wanneer er anti-inflammatoire behandelingen worden ingezet. Door rekening te houden met hoe genetische en niet-genetische factoren onze levercapaciteit beïnvloeden, zullen we in de toekomst beter in staat zijn om doseringen nog verder te personaliseren.

Deze thesis beschrijft dat het optimaliseren van antibioticagebruik in de eerstelijnszorg cruciaal is voor het verbeteren van antibioticagebruik door mensen. Hoewel openbaar apothekers essentieel zijn om dit te bereiken, vertalen zij hun potentie en hun bereidheid bij te dragen aan het verminderen van antibioticaresistentie onvoldoende naar de praktijk. Om verder bij te dragen aan het oplossen van antibioticaresistentie, moet de apothekerspraktijk op drie punten verbeteren: 1) intensievere samenwerking tussen apothekers en huisartsen, 2) medicatieveiligheid, en 3) het verlenen van persoonsgerichte zorg. Om deze veranderingen in de apothekerspraktijk te bereiken, moeten farmacieopleidingen, beleidsmakers en farmaceutisch praktijkonderzoek hun activiteiten en inhoud beter op elkaar afstemmen. 

Dit onderzoek richt zich op het verbeteren van kosteneffectiviteit in de hiv-zorg door middel van innovatieve strategieën. De introductie van generieke antiretrovirale middelen (ARV's) heeft geleid tot aanzienlijke kostenbesparingen, maar vraagt om duidelijke communicatie en samenwerking tussen zorgverleners en patiënten om acceptatie te bevorderen. Het onderzoek toont de effectiviteit van de-simplificatie van single-tablet regimes naar goedkopere multi-tablet regimes, waarbij kwaliteit en therapietrouw behouden blijven. Proactieve behandelalgoritmen, ontwikkeld in samenwerking met apothekers, hebben bewezen tot substantiële besparingen te leiden zonder afbreuk te doen aan de zorgkwaliteit. Tot slot blijkt de overstap naar doravirine-regimes niet alleen klinisch effectief en goed verdragen, maar ook financieel gunstig. Deze inzichten benadrukken de cruciale rol van apothekers in medicatiebeheer, gezamenlijke besluitvorming en het realiseren van duurzame hiv-zorg, met behoud van optimale patiëntuitkomsten.