Contractering farmaceutische zorg

De KNMP monitort of de contracten tussen zorgverzekeraars en apotheken voldoende ruimte bieden aan een kwalitatieve en professionele extramurale farmaceutische patiëntenzorg. In de onderhandeling over contracten is de KNMP geen partij.

Rol KNMP bij contracteren

De KNMP is geen deelnemer in het onderhandelingsproces tussen apotheken en zorgverzekeraars. De Mededingingswet laat dit niet toe. Apotheken moeten zelf onderhandelen en contracten afsluiten met zorgverzekeraars. In de praktijk treden zorgmakelaars veelal op als tussenpersoon in dit proces. Heeft u als apotheker een vraag over een contract van een zorgverzekeraar? Dan kunt u zich het beste wenden tot de zorgmakelaar of het collectief dat u vertegenwoordigt.

De KNMP heeft wel een signalerende functie. Om de kwaliteit en professionaliteit van de extramurale farmaceutische patiëntenzorg te bevorderen, stelt zij bijvoorbeeld richtlijnen en kwaliteitsindicatoren op voor de beroepsgroep. Ook binnen de contracten tussen apotheken en zorgverzekeraars zijn dat belangrijke uitgangspunten.

De KNMP ziet erop toe dat de farmaceutische zorg in contracten is geborgd op de volgende manieren:

  1. Toetsen van het contracteerproces tussen zorgmakelaar en zorgverzekeraar.
  2. Toetsen en duiden zorginkoopbeleid van zorgverzekeraars.
  3. Toetsen (wijziging van) beschrijvingen zorgprestaties farmaceutische zorg.
  4. Toetsen kwaliteitsbeleid van zorgverzekeraars voor de extramurale farmacie.
  5. Toetsen basisovereenkomst en algemene inkoopvoorwaarden van zorgverzekeraars.
  6. Toetsen polisvoorwaarden van zorgverzekeraars.

Daarnaast is de KNMP bereikbaar voor input van leden. Heeft u de indruk dat door contracten met zorgverzekeraars of het contracteerproces professionele standaarden of richtlijnen in het gedrang komen? Dan kunt u dat melden bij de afdeling Farmacie & Markt van de KNMP aan Jeroen van de Pol: j.van.de.pol@knmp.nl.

Brochure ‘Zorgverzekering en apotheek’ voor patiënten

In de praktijk blijkt dat patiënten niet altijd even goed overzien wat voor invloed een polis heeft op de zorg- en dienstverlening vanuit de apotheek. De KNMP ontwikkelde daarom in aanloop naar 2021 de brochure ‘Zorgverzekering en apotheek’. Deze toont patiënten hoe zorgverzekeraars omgaan met de vergoeding van apotheekzorg.

Naar de brochure

Onderhandeling contracten door zorgmakelaars

Het gros van de apotheken laat zich op de zorginkoopmarkt vertegenwoordigen door een zorgmakelaar (ook wel een collectief genoemd). Onderzoek van Eden McCallum in opdracht van BENU Apotheken heeft in beeld gebracht hoe de verdeling eruitziet (peiljaar 2016).

Zorgmakelaars en verdeling

De partijen genoemd onder contractering onderhandelen voor ieder kwartaal een contract extramurale farmaceutische zorg met zorgverzekeraars uit voor de apotheken die zij vertegenwoordigen. De volgende zorgverzekeraarsconcerns zijn actief op de Nederlandse markt: Achmea, CZ, Zorg en Zekerheid, DSW, VGZ, Menzis, eno, a.s.r., ONVZ, iptiQ, eucare. Hiertoe behoren in totaal 21 verschillende zorgverzekeraars (NZa, Monitor Zorgverzekeringen 2020).

Contracteerproces

Het onderhandelingsproces tussen zorgmakelaars en zorgverzekeraars loopt, anders dan vaak wordt gedacht, non-stop door. Er zijn wel structureel terugkerende momenten binnen dit proces.

  • De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) start in januari van elk jaar met het vaststellen van de beschrijvingen farmaceutische zorg. De definitie achter elke zorgprestatie zoals de NZa die opstelt, kan worden gezien als de taal waarmee de contracteerpartijen de onderhandelingen in gaan. Deze definities worden elk jaar in juni vastgesteld.
  • Het publiceren van het zorginkoopbeleid door zorgverzekeraars voor 1 april ieder kalenderjaar kan worden gezien als een startpunt van een nieuw onderhandelingstraject. In deze beleidsstukken geven zorgverzekeraars een visie op de extramurale farmacie en de kant die zij de sector op (willen) zien bewegen. Daarnaast publiceren zorgverzekeraars, mits dat wordt gehanteerd, een kwaliteitsprofileringssysteem met de gehanteerde indicatoren.
  • Op basis van deze stukken en eigen inzichten stellen zorgmakelaars een zorgverkoopplan op. In dit plan komen zowel zorginhoudelijke voorstellen voor als een eerste suggestie voor tarieven, rekening houdend met ontwikkelingen in de markt.
  • Rond juli en augustus publiceren zorgverzekeraars de basisovereenkomsten. Vrij kort daarna beginnen de daadwerkelijke onderhandelingsgesprekken. In het begin hebben deze veelal een verkennend karakter en naarmate de tijd vordert richting eind december verschuift het gesprek van verkenning, naar inhoud, naar tarifering.
  • In november moeten zorgverzekeraars hun verzekeringspolissen publiceren voor het komende kalenderjaar en kenbaar maken met welke zorgaanbieders zij contracten hebben gesloten. Op die manier kunnen verzekerden een keuze maken voor een bepaalde zorgverzekeraar en bijbehorende polis.
  • Eind december (soms in januari) ronden zorgmakelaars en zorgverzekeraars het onderhandelingsproces af en bereiken zij een definitief akkoord. Dit kan zijn voor een periode van één kalenderjaar of voor meerdere kalenderjaren. In de overeenkomst ligt de inkoop van zorg vast, en mogelijke extra doelstellingen die partijen met elkaar zijn overeengekomen – bijvoorbeeld op het vlak van doelmatigheid en kwaliteit. Gedurende de contractperiode volgen beide partijen hoe deze afspraken vorderen. Deze uitkomsten dienen ook als vertrekpunt voor de volgende onderhandelingsperiode. Om deze reden kan gezegd worden dat het onderhandelingsproces eigenlijk niet stopt.

Contact

Jeroen van de Pol
Beleidsmedewerker Farmacie & Markt

(070) 373 73 73 j.van.de.pol@knmp.nl