Gevolgen geneesmiddelentekorten voor patiënt en apotheker

Voor patiënten zijn geneesmiddelentekorten erg vervelend, omdat zij hierdoor terug moeten komen naar de apotheek of een ander middel moeten gebruiken. Apothekers zijn op hun beurt veel tijd kwijt aan zoeken naar oplossingen voor geneesmiddelentekorten, om zo de gevolgen voor de patiënt te beperken.

Problemen beschikbaarheid voor patiënten

Patiënten ervaren steeds vaker problemen met geneesmiddelen die niet beschikbaar zijn. Ze moeten dan later terugkomen in de apotheek of een ander geneesmiddel gaan gebruiken. Uit onderzoek blijkt dat 4 van de 10 patiënten van wie het geneesmiddel niet beschikbaar was, dit een probleem vond. Ook geven patiënten aan dat zij zich irriteren aan beschikbaarheidsproblemen en geneesmiddelen die niet op voorraad zijn. Overstappen op een ander middel is bovendien niet bevorderlijk voor de therapietrouw.

Opties apotheker bij geneesmiddeltekort

Een apotheker signaleert beschikbaarheidsproblemen vaak als eerste, omdat hij of zij een geneesmiddel niet kan bestellen. Om dit op te lossen is goed overleg tussen apotheker, voorschrijver en patiënt een voorwaarde.

Hierbij zijn er een aantal opties:

  • uitwijken naar hetzelfde geneesmiddel van een andere leverancier (substitutie);
  • een alternatief geneesmiddel voor dezelfde indicatie voorstellen (alternatief);
  • het geneesmiddel importeren uit een land waar het wel beschikbaar is;
  • het middel beschikbaar maken met een apotheekbereiding.

Apothekers zorgen met ‘kunst- en vliegwerk’ dat 99% van de problemen wordt opgelost, zoals minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in februari 2013 aan de Kamer schreef. Hierdoor blijft de impact voor de patiënt in veel gevallen binnen de perken.

Oplossing zoeken tijdrovend en kostbaar

Het kost apothekers veel tijd om oplossingen te zoeken voor niet-beschikbare geneesmiddelen. Dit is tijd die zij niet op een andere manier kunnen besteden aan patiënten. Zo is ingeschat dat in Nederland voor 100 ziekenhuislocaties jaarlijks zo’n 20 fte nodig is om geneesmiddelentekorten op te vangen. Dit komt neer op een kostenpost van € 1,5 tot € 2 miljoen.

Bij geneesmiddelentekorten van preferente middelen gaat het vaak om grote groepen patiënten, waarvoor nu een grote inspanning moet worden gepleegd. De uitvoeringskosten hiervan worden geraamd op tientallen miljoenen euro’s aan uitvoeringskosten, waarbij uitvoeringskosten niet meer in verhouding staan tot het prijsvoordeel, omdat de prijzen van generieke geneesmiddelen over de hele linie fors zijn gedaald.

Bij beschikbaarheidsproblemen van niet-preferente middelen gaat het vaak om kleinere aantallen, maar vraagt een oplossing evengoed veel tijd. Het is dan minder vanzelfsprekend een andere fabrikant hetzelfde middel ook levert. Daarnaast zijn er vaak onduidelijkheden over aflevering van alternatieven en de vergoeding daarvan.

Bijbetalen?

Het komt geregeld voor dat een patiënt moet bijbetalen vanwege beschikbaarheidsproblemen. Bijvoorbeeld als het geneesmiddel moet worden geïmporteerd uit het buitenland. De zorgverzekeraar vergoedt de (meer)kosten dan niet. Ook komt het voor dat een alternatief geneesmiddel niet (volledig) vergoed wordt.

Informatie geneesmiddelentekorten voor patiënten

Om patiënten op de hoogte te brengen van deze problematiek is op Apotheek.nl het thema ‘Beschikbaarheid medicijnen: kom niet zonder te zitten’ gepubliceerd.

Voorbeelden niet-beschikbaarheid

Enkele gevallen waarin geneesmiddelen niet verkrijgbaar waren:

  • Thyrax (levothyroxine) is 6-9 maanden niet leverbaar vanwege het verplaatsen van de productielocatie (januari 2016)
  • Penidural (benzylpenicilline) injectie wordt gebruikt bij infecties van de longen, luchtpijp, keel, middenoor en huid (wondroos). En bij de ziekte van Lyme, syfilis en hersenvliesontsteking. Het is vanaf oktober 2015 niet beschikbaar omdat één van de hulpstoffen niet geleverd kan worden.
  • Flucloxacilline capsules worden toegepast bij infecties van de huid (ontstoken eczeem, krentenbaard, steenpuisten,  buitenste gehoorgang, wondroos). Ook bij luchtweginfecties en hersenvliesontsteking. Deze capsules werden geleverd door 6 leveranciers. 3 leveranciers hebben het product teruggetrokken vanwege economische reden. Van de drie overgebleven leveranciers had één leverancier vertraging opgelopen in de productie in oktober 2015 en van één leverancier is onbekend waarom niet geleverd kon worden. De overgebleven leverancier kan de verhoogde vraag niet opvangen.
  • Triamcinolonzalf wordt toegepast bij patiënten met bijvoorbeeld eczeem en psoriasis. Het product is niet leverbaar vanwege productieproblemen.
  • Acicloviroogzalf is sinds december 2014 niet leverbaar zowel merkproduct als generiek hebben productieproblemen. Het wordt toegepast bij ontstoken ogen door een infectie met het herpes-simplex-virus. Het moet nu geïmporteerd worden uit het buitenland aangezien er geen alternatief is in Nederland.
  • BCG-vaccin: toegepast bij prostaatkanker. In november 2014 hadden beide leveranciers wereldwijd problemen want de ene had een productieprobleem en de andere kon de verhoogde vraag niet aan.
  • Temazepam tabletten en capsules (slaapmedicatie) zijn al een half jaar zeer onstabiel doordat een aantal van de leveranciers productieproblemen hebben en de andere leveranciers dit niet op kunnen vangen.
  • Buiktyfusvaccin: voor reizigers die naar gebieden gaan waar dit voor kan komen. Er werd een verscherpt vaccinatiebeleid toegepast.

 

Contact

Helpdesk LNA
Maandag t/m vrijdag 10.30 - 17.00 uur

(070) 373 73 70 lna@knmp.nl