Reumatische aandoeningen en osteoporose

De KNMP biedt u informatie en handvatten bij het verlenen van farmaceutische zorg bij een specifieke aandoening. Op deze pagina bekijkt u de informatie over aandoeningen aan het bewegingsapparaat en de ondersteuning die de KNMP op het gebied van reuma en osteoporose biedt.

Reumatische aandoeningen

Bijna 2 miljoen Nederlanders hebben een reumatische aandoening. Er zijn meer dan 100 vormen van reuma, in te delen in 3 groepen:

  • degeneratieve reumatische aandoeningen,
  • inflammatoire reumatische aandoeningen
  • en wekedelenreuma.

Bovendien zijn er meer dan 800.000 mensen met osteoporose.

Richtlijnen reuma
Richtlijn diagnostiek en behandeling van heup- en knieartrose (Nederlandse Orthopaedische Vereniging 2007)
Richtlijn diagnostiek en behandeling van reumatoïde artritis (Nederlandse Vereniging voor Reumatologie 2009)
Patiëntenversie richtlijn diagnostiek en behandeling van reumatoïde artritis (Reumapatiëntenbond 2012)
Diverse richtlijnen m.b.t. medicijnen (Nederlandse Vereniging voor Reumatologie)
NHG-Standaard Artritis (Nederlands Huisartsen Genootschap 2009)
KNMP-ondersteuning reuma
Concrete aanbevelingen voor apothekers bij afleveren van methotrexaat (MTX) (KNMP)
Praktijkondersteunend programma NSAID's (KNMP, SFK)
Webrapportage Methotrexaat (MTX) (KNMP, SFK)
Andere ondersteuning reuma
Artritis/reumatoïde artritis (FTO.nu) (beschikbaar na inloggen)
B. van den Bemt: Gewrichtspijn (2011, FTO-online) (beschikbaar na inloggen)
FTO-module Reumatische aandoeningen (2010, IVM) (te downloaden na aanmelden)
FTO-module Pijnstilling bij artrose (2009, IVM) (te downloaden na aanmelden)
Zorgboek/Zorgcd-rom Artrose (2009, Stichting September)
Zorgboek/Zorgcd-rom Reumatoïde Artritis (2013, Stichting September)
Zelfmanagementtraining ReumaUitgedaagd! (Reumafonds, UMC Utrecht)
Deze training helpt mensen met reuma de regie te nemen over hun ziekte. Flyers en posters voor zorgprofessionals zijn beschikbaar via .

Osteoporose en fractuurpreventie

Naar schatting zijn er in Nederland meer dan 800.000 mensen met osteoporose en er wordt een forse groei verwacht (ruim 1,2 miljoen in 2025). Jaarlijks breken ruim 83.000 mensen ouder dan 55 jaar een bot als gevolg van osteoporose.

Richtlijnen osteoporose

CBO-richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie (Nederlandse vereniging voor Reumatologie 2011)

In de richtlijn is veel aandacht besteed aan begeleiding bij therapietrouw door apothekers in samenwerking met andere zorgverleners. Alendroninezuur en risedroninezuur per os zijn vanwege hun bewezen werkzaamheid bij fractuurpreventie eerste keus.  Nieuw in deze herziene richtlijn is de maximering van de calciumsuppletie tot 1000-1200 mg per dag (inclusief inname via de voeding), vitamine D suppletie van 800 IE voor alle osteoporosepatiënten en de evaluatie van de therapie na 5 jaar osteoporosemedicatie.

Patiëntenversie richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie (Stichting September i.s.m. Osteoporosevereniging e.a. 2011)
NHG-standaard Fractuurpreventie (voorheen Osteoporose) (Nederlands Huisartsen Genootschap 2012)
KNMP-ondersteuning osteoporose
Webrapportage corticosteroïden (KNMP, SFK)
Dossier Osteoporose (Pharmaceutisch Weekblad)
Andere ondersteuning osteoporose

Visiekaart Osteoporose (2012, Osteoporosevereniging)

De visiekaart is een informatiekaart waarin beschreven wordt hoe preventie, zorg en ondersteuning voor mensen met osteoporose eruit zou moeten zien. Apothekers worden naast huisartsen en osteoporoseverpleegkundigen, genoemd als onderdeel van het basisteam.

Osteoporose (FTO.nu) (beschikbaar na inloggen)
M. Dijkgraaf-ten Bolscher, L.W.F. Maartens - De medicamenteuze behandeling van osteoporose (2012, FTO-online) (beschikbaar na inloggen)
FTO-module Fractuurpreventie (voorheen Osteoporose) (2006, IVM) (te downloaden na aanmelden)

Zorgboek/-cd-rom/-pocket Osteoporose (2011, Stichting September)

De patiëntenversie van de CBO-richtlijn Osteoporose en fractuurpreventie is opgenomen in het Zorgboek Osteoporose van de Stichting September. Deze evidence-based informatie is verder aangevuld met praktische informatie voor patiënten over eten en bewegen, zorgverlening in het algemeen en sociale voorzieningen.

PW-artikelen osteoporose
Duyvendak: Rol bij opsporen risicopatiënt osteoporose
Van Boven et al.: Gestructureerde medicatiebegeleiding om de therapietrouw bij bisfosfonaten te verbeteren biedt kansen voor kosteneffectieve farmaceutische patiëntenzorg
Stuurman-Bieze, Hiddink: Apotheekteam verbetert therapietrouw osteoporosemedicatie door gestructureerde medicatiebegeleiding en geautomatiseerde opsporing van suboptimale farmacotherapie

Websites

Websites reuma en osteoporose
Reumafonds.nl
Boneandjointdecade.nl
Osteoporosevereniging.nl

Zorgcoördinatie

De zorgcoördinator is ook geïnteresseerd in uw ervaringen. Welke zorgactiviteiten gericht op mensen met reuma biedt uw apotheek? Op welke manier werkt u samen met andere zorgverleners? Wat is het resultaat? En kan een collega-apotheker hiervan leren?

Contact

Zorgcoördinatie Reumatische aandoeningen
Nicolette van Horssen

(070) 373 71 31 n.van.horssen@knmp.nl