Speech KNMP-voorzitter Gerben Klein Nulent bij opening campagne 'Kunt u dat even uitleggen?' op 7 september 2015

"Excellentie, dames en heren,

"De apotheek waar ik werkte, staat in een multiculturele woonwijk in Rotterdam, de wijk waar ik nog altijd woon. Ik denk dat in mijn wijk veel mensen laaggeletterd zijn. Maar in de tijd dat ik praktiseerde als apotheker – tot in de jaren negentig – bestond dat woord nog niet. We letten er als zorgverleners niet op of mensen konden lezen of schrijven. Daar komt bij dat laaggeletterden daar niet mee te koop lopen. Dus ik wist niet wie van mijn patiënten er laaggeletterd was.

"Wel merkte ik dat het soms helemaal niet goed liep met de medicijnen. Het kwam voor dat mensen te veel pillen namen. Dan kwamen ze te vroeg terug voor herhaalmedicatie. Vaak ging het om slaapmiddelen, of pillen om rustig te worden. Dan zag je dat mensen suf en slaperig waren.

"Ik herinner me een patiënt die veel te snel door zijn rustgevende medicijnen heen was, en nieuwe kwam halen. Deze meneer was er niet helemaal bij. Hij had een enorme hond meegebracht. Die mocht de apotheek niet in, dus die moest wachten in de hal. Maar de roes was bij de patiënt nog niet uitgewerkt. Dus op de terugweg zag hij het kalf over het hoofd. Toen zat ik met de hond. Misschien had deze patiënt het voorschrift ‘driemaal daags’ niet goed begrepen, en alle drie de pillen in één keer ingenomen. Want dat begrip lijkt duidelijk – maar is het niet altijd.

"Het kwam ook voor dat patiënten de medicijnen niet innamen. Dan brachten ze die terug. Ik herinner me dat er zelfs een keer insuline werd teruggebracht door een familielid van een patiënt. De teruggebrachte insuline was al maanden oud. Daar schrok ik van, want insuline is voor suikerpatiënten van levensbelang. Ik vroeg aan de apothekersassistent hoe het ging met de patiënt. Die bleek onlangs te zijn overleden! Misschien doordat hij zijn insuline niet had genomen.

"Had ik dat kunnen voorkomen, met betere uitleg? Het was in elk geval helemaal niet goed gegaan met de medicatie. De patiënt had niet begrepen hoe belangrijk de insuline was. Of hoe hij deze precies moest gebruiken.

"Nog steeds is het zo dat er mensen in het ziekenhuis belanden of problemen krijgen door verkeerd medicijngebruik. Laaggeletterden lopen een groot risico hierop, omdat ze moeite hebben de medicijnuitleg te begrijpen. Dan werken de medicijnen bijvoorbeeld niet, of onvoldoende. Of ze werkten juist te sterk, dan geven ze bijwerkingen. Zoals het vergeten van een hond.

"Laaggeletterdheid is van alle tijden. Maar zorgverleners herkennen het vaak niet. En er rust nog te veel een taboe op. Patiënten durven dikwijls niet te vertellen dat ze moeite hebben met lezen.

"Dat is precies wat de hoofdpersonen van vandaag vertellen. De hoofdpersonen, dat zijn de mensen die hun verhaal hebben verteld in de documentaire die u net heeft gezien. En in het boek, dat ik zo meteen ga aanbieden aan de staatssecretaris.

"Deze hoofdpersonen hebben de moed gehad om naar buiten te treden. Daardoor kunnen wij veel van hen leren. Zij vertellen ons wat medicijnen betekenen in hun leven. Dat hun reuma of epilepsie erdoor vermindert. “Dit is mijn levensdoos”, vertelt Simon in de documentaire over zijn medicijnkistje. Dat is heel mooi gezegd. Medicijnen zijn inderdaad van levensbelang. Goed medicijngebruik is dat dus ook.

"Patiënten vertellen in de film en in het boek ook waar ze tegenaan lopen. Hoe lastig het is om bijsluiters te begrijpen. En hoe ingewikkeld het soms is om alle medicijnen goed in te nemen.

"We moeten dit probleem met zijn allen oplossen. Mensen die moeite hebben met lezen, moeten zonder schroom durven vragen om extra uitleg. En wij moeten als zorgverleners – apothekers, huisartsen, verpleegkundigen, verzorgenden – aandacht hebben voor de signalen die patiënten geven. We moeten in staat zijn om aan patiënten simpele uitleg te geven.

"De apotheker is de meest laagdrempelige zorgverlener in de wijk. Iedereen kan er zomaar even binnen lopen om paracetamol te kopen. Of pleisters. Of om receptmedicijnen te halen. Zonder afspraak. Iedereen kan advies vragen over medicijnen. Gratis en voor niets.

"De apotheker en de apothekersassistent zijn dé specialisten op het gebied van medicijngebruik. Iedereen moet daar profijt van hebben. Ook laaggeletterden. Het mag niet zo zijn dat deze patiënten minder gezond zijn doordat ze hun medicijnen niet goed nemen.

"Om daarbij te helpen, hebben we als KNMP de campagne in het leven geroepen die de staatssecretaris vandaag komt lanceren. We hebben iconen ontworpen met simpele medicijnuitleg. We hebben een woordenboek gemaakt, met moeilijke medicijnwoorden. En we hebben medicijnteksten van gesproken uitleg voorzien. U vindt dit alles op de website apo.nl, maar u kunt dit zo meteen ook bekijken op de tentoonstelling hierboven.

"Dan wil ik nu graag, als aftrap van de campagne, het eerste exemplaar uitreiken van het boek Kunt u dat even uitleggen aan staatssecretaris Martin van Rijn van VWS. Meneer van Rijn, mag ik u uitnodigen om op het podium te komen."

Contact

KNMP
Maandag t/m vrijdag 09:00 - 17:00 uur

(070) 373 73 73 communicatie@knmp.nl