In de praktijk krijgen apotheken in Nederland steeds vaker te maken met recepten van voorschrijvers uit andere landen, bijvoorbeeld via online platforms. In dit verband is het belangrijk dat apothekers weten hoe zij deze recepten zorgvuldig en binnen de wettelijke kaders moeten beoordelen. De KNMP biedt hierbij handvatten op basis van de geldende (inter)nationale wet- en regelgeving.
Op deze webpagina staat hoe verantwoord kan worden omgegaan met buitenlandse recepten en wat de rechten en plichten van een apotheker zijn.
Aanleiding
De KNMP ontvangt in toenemende mate vragen van leden over hoe om te gaan met recepten die zijn opgesteld door buitenlandse voorschrijvers. Deze vragen hebben onder meer betrekking op de geldigheid van de recepten, de farmacotherapeutische beoordeling, en de communicatie met voorschrijvers. In sommige gevallen voelen apothekers zich onder druk gezet door (buitenlandse) voorschrijvers om alsnog over te gaan tot aflevering, ondanks een niet pluis gevoel.
Deze situatie vraagt om heldere informatie over de wettelijke positie van de apotheker en diens professionele verantwoordelijkheden.
Juridisch kader en richtlijnen
De erkenning van medische recepten uit andere EU-lidstaten is vastgelegd in Europese regelgeving (Richtlijn 2011/24/EU en Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU). De Nederlandse Geneesmiddelenwet en de regeling geneesmiddelenwet is hiermee in lijn gebracht. Voor recepten van buiten de EU gelden geen automatische erkenningsregels, en is extra zorgvuldigheid geboden.
Hoewel de erkenning binnen de EU juridisch is geregeld, blijft de farmaceutische en farmacotherapeutische verantwoordelijkheid volledig bij de apotheker liggen. Bij twijfel mag (en moet) u handelen in het belang van de patiëntveiligheid.
Binnen de EU
Recepten afkomstig uit een andere EU-lidstaat moeten in beginsel worden gehonoreerd, mits ze voldoen aan de eisen van de Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU. Dat betekent dat het recept minimaal dezelfde gegevens moet bevatten als een Nederlands recept, namelijk:
- Patiëntgegevens: naam en geboortedatum
- Voorschrijver: naam, beroepskwalificatie, werkadres, contactgegevens, handtekening
- Receptinformatie: generieke naam, (merknaam indien medisch noodzakelijk), farmaceutische vorm, sterkte, dosering, hoeveelheid, afgiftedatum
Buiten de EU
Recepten van buiten de EU kennen geen automatische erkenning. U dient hier een individuele beoordeling te maken, met bijzondere aandacht voor:
- Identiteit patiënt en voorschrijver moeilijk verifieerbaar
- Beperkte medicatiebewaking door gebrek aan toegang tot medische gegevens
- Taalbarrières en onduidelijkheid over behandeldoel
- Mogelijke afwijkende voorschrijfpraktijken
U mag in geval van twijfel verwijzen naar een Nederlandse arts voor eenopinie over de gekozen behandeling.
Uw verantwoordelijkheden als apotheker
U heeft op basis van de Geneesmiddelenwet, Wkkgz en de WGBO een zorgplicht richting de patiënt. Deze houdt onder meer in:
- Beoordelen of het verantwoord is om het geneesmiddel ter hand te stellen aan de patiënt
- De verplichting om contact te zoeken met de voorschrijver bij onduidelijkheden (Besluit Geneesmiddelenwet, art. 5 lid 2)
- Weigeren indien sprake is van een farmaceutische of farmacotherapeutische contra-indicatie(s)
- Extra terughoudendheid betracht bij opiaten en risicovolle medicatie
De apotheek heeft géén afleverplicht. Receptweigering is toegestaan bij twijfel over de echtheid, inhoud of begrijpelijkheid van het recept, ongeacht of het recept uit Nederland of het buitenland komt.
Praktische handvatten voor uw beoordeling
Situatie | Actie |
| Recept uit EU, bevat alle gegevens | Beoordelen zoals u dat bij een Nederlands recept zou doen |
| Recept uit EU, mist gegevens | Contact voorschrijver; bij blijvende twijfel is weigeren toegestaan, patiënt verwijzen naar lokale arts |
| Recept buiten EU | Kritisch beoordelen, bij twijfel patiënt verwijzen naar lokale arts |
| Onleesbaar/onduidelijk recept | Altijd overleggen met voorschrijver vóór eventuele terhandstelling |
| Medicatie met grote risico's (bv. opiaten) | Terughoudend zijn; weiger indien geen goede beoordeling mogelijk is |
Veelgestelde vragen
Nee, niet puur op basis van de herkomst. U mag wel weigeren bij twijfel over inhoud, echtheid of als het niet verantwoord is om het middel af te geven.
Bij het ontbreken van een Nederlandse zorgverzekering betaalt de patiënt zelf en kan deze mogelijk achteraf declareren bij de eigen verzekeraar.
Dit kan soms via nationale registers van beroepsbeoefenaren in het betreffende land. In veel gevallen is dit niet eenvoudig of slecht toegankelijk, ga uit van informatie die u (online) kunt vinden. Neem contact op met de voorschrijver indien nodig. Bij twijfel kunt u weigeren. Noteer de genomen stappen en uw bevindingen in het dossier met uw besluit.
Relevante documenten en verwijzingen
- Richtlijn 2011/24/EU – Grensoverschrijdende zorg (art. 11)
- Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU – Erkenning medische recepten
- IGJ – Medicijnen voorschrijven via internet
- Rijksoverheid: Voorschrijven na online contact
- KNMP-richtlijnen farmaceutische zorg (ledenportaal)
Buitenlandse recepten vragen om zorgvuldige beoordeling én een professionele dialoog waar nodig. Bij vragen kan er contact opgenomen worden met de afdeling Juridische Zaken van de KNMP voor ondersteuning of overleg met collega’s.