Tijdens het begrotingsdebat over Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) in de Tweede Kamer op 14 en 15 oktober stonden de toegankelijkheid, betaalbaarheid en leveringszekerheid van de zorg centraal. Voor de farmaceutische zorg en de apotheekpraktijk richtte de discussie zich vooral op de DNA-medicatiepas bij polyfarmacie, de lange wachttijden bij de geneesmiddelensluis, het Toekomstbestendig Stelsel Geneesmiddelen (TSG) en de opbouw van weerbaarheidsvoorraden.
DNA-medicatiepas bij polyfarmacie
Voor de farmaceutische zorg aan ouderen werd vanuit de Kamer gepleit voor het stapsgewijs invoeren van een DNA-medicatiepas voor 75-plussers met polyfarmacie, oftewel patiënten die vijf of meer geneesmiddelen gebruiken. De pas moet helpen om op basis van farmacogenetica bijwerkingen te verminderen en medicatie gerichter af te stemmen.
Zorg over lange wachttijden en de geneesmiddelensluis
Een belangrijk onderwerp in het debat waren de lange wachttijden bij vergoedingsbesluiten voor nieuwe geneesmiddelen. Vanuit de Tweede Kamer werd gewezen op Europese cijfers waaruit blijkt dat Nederlandse patiënten na goedkeuring gemiddeld 493 tot 561 dagen moeten wachten op nieuwe middelen. Op dit moment wachten ruim 50 geneesmiddelen in de medicijnsluis. Enkele Kamerleden noemden voorbeelden, zoals het dossier-Voxzogo, waarbij patiënten buiten de boot vallen doordat fabrikanten geen vergoedingsdossier indienen.
Ook werd voorgesteld om de besluitvorming over prijs en vergoeding binnen maximaal 180 dagen af te ronden. Minister Hermans (VWS) ontraadde dit voorstel. Volgens haar schept een harde termijn van 180 dagen valse verwachtingen en kan deze ertoe leiden dat middelen definitief niet worden vergoed wanneer fabrikanten binnen die termijn geen maatschappelijk aanvaardbare prijs bieden.
Toekomstbestendig Stelsel Geneesmiddelen (TSG)
Minister Hermans lichtte de herziening van het Toekomstbestendig Stelsel Geneesmiddelen (TSG) toe, dat naar verwachting in 2028 in werking treedt. Uit de begrotingsstukken blijkt dat hieraan een taakstellende bezuiniging is gekoppeld. Deze start in 2028 met € 35 miljoen en loopt op tot € 150 miljoen per jaar vanaf 2030.
De minister benadrukte dat het stelsel is gericht op doelmatigheid en gepast gebruik. Daarbij staan drie pijlers centraal:
- Herijking verstrekkingsroute (ziekenhuis versus openbare apotheek): er komt een scherpere toets op de vraag waar een geneesmiddel het meest doelmatig kan worden verstrekt. Het ministerie onderzoekt of bepaalde middelen die nu via de ziekenhuissluis of ziekenhuisapotheek lopen, doelmatiger via de openbare apotheek kunnen worden verstrekt, of andersom.
- Periodieke herbeoordeling dure middelen: geneesmiddelen met hoge totale uitgaven die na instroom niet meer automatisch worden herbeoordeeld, worden in het nieuwe stelsel periodiek getoetst op doelmatigheid.
- Snellere instroom laag-risico middelen: waar dure specialistische middelen strenger worden beoordeeld, moeten geneesmiddelen met een laag of goed beheersbaar financieel risico sneller kunnen instromen in het vergoedingenstelsel.
Crisisvoorraden en medische hulpmiddelen
Naast de wachttijden en het vergoedingenstelsel kwam ook de leveringszekerheid uitgebreid aan bod. Het kabinet heeft € 177 miljoen gereserveerd binnen het Pakket Pandemische Paraatheid. Hiermee worden landelijke weerbaarheidsvoorraden van kritieke genees- en hulpmiddelen opgebouwd, de ROAZ-keten versterkt en opschaalbare binnenlandse productiecapaciteit gerealiseerd.
Vanuit de Kamer werd verzocht om te onderzoeken hoe, in navolging van de wettelijke voorraadverplichting van acht weken voor kritieke geneesmiddelen, ook voor kritieke medische hulpmiddelen bindende afspraken met leveranciers kunnen worden gemaakt. Daarbij werden onder meer insulinenaalden en stomamateriaal genoemd. De minister liet het oordeel over dit initiatief aan de Kamer.
Politieke context en stemmingen
Het minderheidskabinet beschikt op dit moment nog niet over een parlementaire meerderheid voor de zorgbegroting. Verschillende oppositiepartijen koppelen hun definitieve standpunt aan de verdere behandeling van het Belastingplan begin november.
De stemmingen over de ingediende moties vinden plaats op dinsdag 27 oktober, direct na het herfstreces. Over het amendement voor de DNA-medicatiepas en de overige amendementen wordt op een later moment gestemd.
Betrokkenheid en inzet KNMP
De KNMP volgt de verdere behandeling van de begroting en de uitwerking van het Toekomstbestendig Stelsel Geneesmiddelen op de voet. Zodra er meer bekend is over de verdere uitwerking, informeert de KNMP apothekers hierover.