Patiënten met een inhalator krijgen alleen uitleg bij een eerste uitgifte. In de praktijk blijven herhaalinstructies vaak achter. Dit blijkt uit een onderzoek van Longfonds, met medewerking van de KNMP, onder apotheken over het geven van inhalatie-instructies. Goede instructie en regelmatige herhaalcontroles zijn belangrijk voor goed gebruik van inhalatiemedicatie, omdat patiënten na verloop van tijd ongemerkt fouten maken. Dit geldt ook voor patiënten die al jaren dezelfde inhalator gebruiken.
Bij de eerste uitgifte van een inhalator krijgen mensen met een longziekte vrijwel altijd uitleg, zo blijkt uit onderzoek van Longfonds onder 39 apothekers en apothekersassistentes. Daarnaast laat het onderzoek zien dat 82% van de apothekers en apothekersassistenten altijd een instructie geeft, meestal in de spreekkamer. Een klein deel van de apothekers en hun teams verzorgen de uitleg aan de balie.
Voor goed gebruik van inhalatiemedicatie is het belangrijk dat de apotheker of apothekersassistent voldoende tijd neemt en aan patiënten laat zien hoe zij de inhalator moeten gebruiken. In de praktijk gebeurt dit onvoldoende. Minder dan de helft laat patiënten hun inhalatietechniek voordoen met hun eigen inhalator, de zogeheten check-back-methode. Juist deze aanpak helpt om een goede basis te leggen voor de behandeling.
Herhaalinstructies blijven vaak uit
Na de eerste uitgifte neemt de aandacht voor instructie duidelijk af, zo blijkt uit het onderzoek. Hoewel 88% van de apothekers en -assistenten vindt dat inhalatie-instructies minimaal één keer per jaar moeten worden herhaald, doet slechts 8% dit structureel. Herhaalinstructies worden vaak alleen gegeven als de patiënt er zelf om vraagt. Bovendien blijft het meestal bij mondelinge of schriftelijke uitleg en blijft de check-back methode achterwege.
Dat is zorgelijk, aldus Longfonds, want verkeerd gebruik van de inhalatiemedicatie komt vaak voor onder patiënten. Juist daarom is regelmatige controle belangrijk. Károly Illy, directeur van Longfonds: ‘We weten dat óók mensen die al jaren dezelfde inhalator gebruiken, regelmatig fouten maken. Hierdoor komt het geneesmiddel niet volledig in de longen terecht en werkt het middel minder goed. Dat leidt weer tot meer longklachten.’
Redenen voor uitblijven instructies
Vrijwel alle apothekers en apothekersassistenten in het onderzoek geven aan dat goede inhalatie-instructies essentieel zijn voor een effectieve behandeling. Toch gebeurt het in de praktijk niet standaard. Daar noemen apothekers en apothekersassistenten verschillende redenen voor:
- Patiënten denken vaak dat herhaling niet meer nodig is;
- Het moment komt er simpelweg niet van, bijvoorbeeld als iemand anders de medicatie ophaalt;
- Er is in de praktijk niet altijd tijd of er ontbreekt een vast ingepland moment.
Kansen voor verbetering
Het onderzoek laat zien dat de organisatie van herhaalinstructies bij de apotheek beter kan. Door deze jaarlijks onderdeel te maken van het zorgproces kunnen therapietrouw en behandelresultaten op de lange termijn verbeteren. Belangrijk is dat hier binnen de praktijk tijd, ruimte en financiële middelen voor beschikbaar zijn. Jos Lüers, KNMP-bestuurslid en voorzitter van de Wetenschappelijke Sectie Openbaar apothekers (WSO): "De effectiviteit van inhalatiemedicatie staat of valt met correct gebruik. De apotheker is als medicatiespecialist de aangewezen zorgverlener voor vragen en uitleg over inhalatiegebruik. Investeren in een goede start- en herhaalinstructie in de apotheek is van belang om zowel de langetermijnresultaten van de behandeling als de kwaliteit van zorg te verbeteren.”