Het nieuwe instrument STOPNL V2 helpt apothekers en andere zorgverleners om medicatiegebruik bij ouderen vanaf 70 jaar kritisch te heroverwegen en zo polyfarmacie doelgericht en veilig te houden. Kwetsbare ouderen gebruiken vaak meerdere geneesmiddelen tegelijk. Maar zijn al die middelen nog nodig en wenselijk? Polyfarmacie verhoogt het risico op bijwerkingen, ziekenhuisopnames en een verminderde kwaliteit van leven.
Het instrument vervangt de eerdere STOP-START NLlijst uit 2020, die inmiddels niet meer goed aansloot bij de Nederlandse praktijk. De START-criteria zijn komen te vervallen, omdat deze overeenkomen met voorschrijven volgens bestaande Nederlandse richtlijnen en daardoor geen extra waarde bieden.
Wat is er nieuw?
In tegenstelling tot de vorige lijst van geneesmiddelengroepen, zijn alle STOP-criteria nu gebundeld en gecategoriseerd in klinische thema’s of domeinen, in navolging van internationaal verschenen lijsten. Voorbeelden van domeinen zijn vallen (zoals benzodiazepinen, antipsychotica, opioïden), cognitieve achteruitgang (zoals middelen met anticholinerge belasting), mictie- en defecatieproblemen, cardiovasculaire belasting, bloedingsrisico en resterende levensverwachting korter dan 1 jaar.
De thematische indeling maakt het instrument overzichtelijk en gemakkelijk toepasbaar in de dagelijkse praktijk. Bij veel criteria wordt verwezen naar de Kennisdocumenten Minderen en stoppen van medicatie. De eerste tien kennisdocumenten uit 2020 worden momenteel herzien; de geactualiseerde versies worden in het voorjaar van 2026 verwacht.
Praktische toepassing
De STOP-NL V2 bevat geen absolute verboden. Afbouwen en stoppen van medicatie blijft altijd maatwerk. Weeg voordelen en nadelen af voor de individuele kwetsbare patiënt en beoordeel de samenhang tussen aandoeningen en geneesmiddelgebruik integraal. Overleg zo nodig bij specialistische medicatie met de oorspronkelijk voorschrijver.
Het instrument is in te zetten bij specifieke signalen zoals vallen, cognitieve achteruitgang of mictieproblemen en daarnaast bij bezoek aan de SEH, medicatiebeoordelingen, (polyfarmacie)consulten en controle van medicatieoverzichten voor medicijnrollen. STOPNL V2 biedt een praktisch hulpmiddel om medicatie waar mogelijk te minderen of te stoppen, met de kwaliteit van leven van de patiënt als uitgangspunt.
STOPNL V2 is ontwikkeld door de werkgroep van de MDR Polyfarmacie bij ouderen, bestaande uit vertegenwoordigers van onder meer de KNMP, het NHG, SIR, Ephor en de NVKG. STOPNL V2 is beschikbaar via: Polyfarmacie bij ouderen | KNMP