Pakketadvies over vitaminen en mineralen is penny wise, pound foolish

4 juli 2018 | Letterlijk op een achternamiddag in november 2016 kwam het Zorginstituut Nederland (ZIN) tot het advies om een aantal vitaminen, mineralen en paracetamol uit het basispakket te laten stromen. Voor wie er niet bij was: het betrof een ontluisterende bijeenkomst. Het advies werd niet direct overgenomen door de minister, is inmiddels meermaals bijgesteld om fouten te corrigeren, maar is wat betreft de ministerraad met ingang van 2019 van toepassing. ‘Penny wise, pound foolish’, vindt apothekersorganisatie KNMP.

Tegenover de mening dat geneesmiddelen niet in het basispakket thuishoren als er (nagenoeg) gelijkwaardige middelen of voedingssupplementen op de vrije markt verkrijgbaar zijn, stellen de KNMP, het Reumafonds en KBO-PCOB een rits aan argumenten in hun correspondentie met de Tweede Kamer. In de lobby richting de politiek ontmoeten ze veel medestanders en begrip. Ook van regeringspartijen. Maar het coalitieakkoord weegt zwaar, zo blijkt vlak voor het Kamerdebat Pakketadvies op 27 juni.

In het advies duidt het Zorginstituut Nederland betrokken medicatie ook wel aan als zelfzorgmiddelen. Voor veel chronisch zieken en ouderen zijn paracetamol, kalktabletten, foliumzuur en vitamine D een noodzakelijk en essentieel onderdeel van de behandeling. Voor reumapatiënten is het bijvoorbeeld noodzakelijk om het geneesmiddel methotrexaat in combinatie met foliumzuur te gebruiken, om (vaak ernstige) bijwerkingen te voorkomen. Ook calcium kent risicovolle interacties met andere geneesmiddelen, het gebruik ervan vraagt om begeleiding door apotheker en arts.

Van goedkoop naar risicovol

De KNMP, het Reumafonds en KBO-PCOB noemen het besluit om meer dan één reden ‘penny wise, pound foolish’. Zo wijst de eerdere ervaring bij maagbeschermers uit dat het schrappen van de vergoeding van relatief goedkope middelen leidt tot een verschuiving van het voorschrijven van duurdere, risicovollere middelen die wel worden vergoed. Een te vrezen voorbeeld: de kans bestaat dat bij het schrappen van de vergoeding van paracetamol 1000 mg een substitutie naar ibuprofen gaat plaatsvinden.

Therapieontrouw 

Bezorgde instanties verwachten dat uitstroom van aantoonbaar kosteneffectieve middelen zal leiden tot therapieontrouw bij de patiënt. Zorg mijden ondermijnt de gezondheid en kwaliteit van het leven. Het voorkomen van botbreuken bij osteoporose door het gebruik van kalktabletten in combinatie met vitamine D, scheelt niet alleen duurdere ingrepen zoals operaties en ziekenhuisopnamen, maar ook de inzet van huishoudelijke hulp, verzorging en wijkverpleging.

Kwetsbare patiënten

De voorliggende maatregel treft 1 miljoen mensen in de portemonnee. Een grote groep kwetsbare patiënten, die jaarlijks het eigen risico van 385 euro al volmaken, moeten de extra kosten van een uitstroomadvies zelf dragen. Voor bijna 100.000 mensen lopen deze op tot 150 euro, zo becijferde de Stichting Farmaceutische Kengetallen.

In een ronkend persbericht kondigde minister Bruins van Medische Zorg onlangs aan 170 miljoen euro beschikbaar te stellen voor preventie en gezondheidsbevordering. Van vitaminen en mineralen is bewezen dat ze kosteneffectief worden ingezet ter preventie van vermijdbare ziekenhuisopnames, valpreventie, botontkalking en om toxiciteit van andere geneesmiddelen tegen te gaan. Het advies staat hier derhalve haaks op.

Het door ZIN gegeven advies is kostengedreven vanwege een vermeende opbrengst van 40 miljoen euro, maar ontbeert een stevig fundament en is gebouwd op drijfzand. Illustratief hiervoor is de bijeenkomst van eind 2016 die volgens aanwezigen op de publieke tribune rommelig verliep en niet paste bij de reputatie die je zou mogen verwachten bij het ZIN. In plaats van op zorginhoudelijke gronden tot een advies te komen, verloren de adviseurs zichzelf in een amper te volgen debat over het geneesmiddelenvergoedingssysteem in Nederland. Zo vertroebelde de zorginhoudelijke discussie en het was het niet verwonderlijk dat het advies meermaals, zelfs nog zeer recent, moest worden bijgesteld.

Contact

KNMP
Maandag t/m vrijdag 09:00 - 17:00 uur

(070) 373 73 73 communicatie@knmp.nl