KNMP stuurt brief naar Tweede Kamer

Geachte leden van de vaste commissie voor VWS,

Bij het begin van het nieuwe jaar heeft u op 19 januari a.s. een overleg met minister Schippers over de Zorgverzekeringswet. De KNMP neemt deze gelegenheid graag te baat u te informeren over de eerste ervaringen van apothekers met het nieuwe stelsel van prestatiebekostiging en vrije prijzen in de farmacie, kortweg het nieuwe bekostigingsstelsel, en het aangepaste basispakket zorgverzekeringen.
Helaas zijn deze ervaringen bepaald niet positief, hetgeen uiteindelijk slecht is voor de patiënten. Het gaat met name om de volgende punten die wij verderop uitwerken:

• geen ‘gelijk speelveld’;
• zorgprestaties niet expliciet vergoed;
• grote administratieve lastendruk;
• problemen met maagzuurremmers.

De KNMP heeft het afgelopen jaar constructief meegewerkt aan de voorbereiding van het nieuwe bekostigingsstelsel. Voor apothekers is het nieuwe bekostigingsstelsel een uitgelezen mogelijkheid om de kwaliteit van de farmaceutische zorg voor de patiënt verder te verbeteren en transparant te maken.  Zowel met de minister van VWS als met de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en zorgverzekeraars hebben wij vanuit een positieve houding overleg gevoerd over de invoering van het nieuwe bekostigingsstelsel. Met zorgverzekeraars hebben wij uitvoerig gesproken over de voorwaarden voor ‘good contracting’ ofwel goed contracteren en het scheppen van een ‘level playing field’ ofwel een gelijk speelveld. Ook hebben wij volop meegewerkt aan een pilot om te bezien of de nieuwe, door de NZa vastgestelde zorgprestaties voor apothekers in de praktijk haalbaar waren. Tevens hebben wij onze leden voorgelicht en opgeroepen zichzelf en hun apotheekteams voor te bereiden op ‘2012’. Sinds december 2011 is een KNMP Helpdesk 2012 voor apothekers actief, en veel apothekers hebben melding gemaakt van problemen waar zij, hun apotheekteams en hun patiënten in de praktijk tegenaan lopen. Voor de patiënten hebben wij in samenwerking met het ministerie van VWS een informatiecampagne opgezet die nog enkele weken zal doorlopen.

Geen ‘gelijk speelveld’
Helaas moeten wij u nu melden dat de eerste ervaringen van apothekers met de opstelling van sommige zorgverzekeraars zwaar tegenvallen. In tegenstelling tot onze gerechtvaardigde verwachtingen is er namelijk geen sprake van goed contracteren en evenmin van een gelijk speelveld.Een aantal zorgverzekeraars heeft aan apothekers pas in een heel laat stadium, in de loop van december 2011, hun contracten voor 2012 aangeboden en hebben daarbij te kennen gegeven dat er niet over te onderhandelen viel. Veel apothekers hebben tegen wil en dank getekend, hoewel zij op basis van sommige contracten niet de kwaliteit van zorg kunnen leveren die patiënten van hen verwachten. Een gedeelte van onze leden heeft echter niet getekend en tracht nog met zorgverzekeraars te onderhandelen, zonder veel kans op succes.

Zorgprestaties niet expliciet vergoed
Onze leden melden dat sommige zorgverzekeraars voor enkele zorgprestaties dermate lage tarieven bieden, dat apothekers onder de kostprijs moeten werken.Daarnaast zijn medicijnvergoedingen soms op het niveau van oktober/november 2011 gefixeerd, waardoor het risico van prijsstijgingen bij apothekers ligt.
Een andere indicatie die wij krijgen is dat sommige zorgprestaties, die door het College voor Zorgverzekeringen (CVZ) als verzekerde zorg zijn geoormerkt, niet expliciet door zorgverzekeraars aan apothekers worden vergoed. Markante voorbeelden hiervan zijn de instructies aan patiënten voor het gebruik van hulpmiddelen bij een UR-geneesmiddel en de farmaceutische zorg voor patiënten bij opname in of ontslag uit het ziekenhuis.
Volgens de richtlijnen horen apothekers in zowel de eerste als de tweede lijn zorgprestaties te leveren bij opname in en ontslag uit het ziekenhuis. De Inspectie voor de Gezondheidszorg handhaaft op de Richtlijn Medicatieoverdracht, die inzet van apothekers in zowel de eerste als de tweede lijn vereist. Het komt de patiëntveiligheid niet ten goede dat zorgverzekeraars, zoals nu het geval is, deze zorgprestaties maar mondjesmaat in de eerste lijn contracteren.
Wanneer er geen sprake is van een overeenstemming tussen apotheker en zorgverzekeraar kan er niet in natura worden afgerekend en moet de patiënt zelf bij zijn of haar zorgverzekeraar declareren.

Grote administratieve lastendruk
Daarnaast melden onze leden dat de invoering van het nieuwe bekostigingsstelsel en bijbehorende tarieven leiden tot een grote administratieve lastendruk in de apotheek. Doordat zorgverzekeraars in een laat stadium contracten aanbieden, hebben apothekers alles op alles moeten zetten om de contracten van de verschillende zorgverzekeraars in hun computersystemen te implementeren en hun personeel te instrueren. Zorgverzekeraars hebben de complexiteit van het nieuwe bekostigingsstelsel en de gevolgen daarvan voor apothekers kennelijk zwaar onderschat.
Door de late contractering zijn bijvoorbeeld prijslijsten met medicijnen (nog) niet of veel te laat aangeleverd door zorgverzekeraars en zijn veel tarieven op het laatste moment aangepast of onjuist in de contracten opgenomen. Apothekers en hun apotheekteams moeten veelal handmatig tarieven invoeren. Ook blijken er problemen met de zogeheten preferente middelen. Er geldt doorgaans geen overgangstermijn voor het invoeren van bij elkaar honderden preferente middelen. Veel preferente middelen zijn bovendien geregeld niet verkrijgbaar. Tevens hebben apothekers grote moeite het verzekeringsrecht van patiënten te controleren omdat zorgverzekeraars verkeerde bestanden aanleveren of patiënten nog geen verzekeringsnummers hebben toegekend. Meer administratie betekent minder tijd voor de patiënt.

Problemen met maagzuurremmers
Bovengenoemde maatregelen komen overigens bovenop de ingrepen in het basispakket zorgverzekeringen. In de eerste weken van 2012 is aan de balies in apotheken gebleken dat patiënten op grote schaal weigeren maagzuurremmers zelf te betalen. Al sinds Prinsjesdag 2011 waarschuwt de KNMP voor mogelijke ernstige gezondheidsrisico’s voor patiënten, zoals maagbloedingen, wanneer zij bij bepaalde medicijnen geen maagzuurremmers gebruiken.
Wij hebben onze leden dan ook recentelijk opgeroepen bij patiënten extra aan te dringen op het gebruik van maagzuurremmers en bij hardnekkige weigering van de patiënt de huisarts te vragen nogmaals een appèl op de patiënt te doen. Inmiddels heeft Menzis bekend gemaakt maagzuurremmers onder voorwaarden toch te gaan vergoeden. Daar is de KNMP blij mee en wij roepen andere zorgverzekeraars dan ook op een dergelijke stap te zetten.

Tot slot
De KNMP blijft, ondanks bovenstaande punten, onverminderd positief over het uitgangspunt dat apothekers werken op basis van zorgprestaties en hier ook voor worden gehonoreerd. Zo kunnen wij optimale kwaliteit leveren aan de patiënt. Wij zullen de werking van het nieuwe stelsel en de gevolgen voor de patiënt nader evalueren en uw Kamer daarover informeren.

Echter, wij vragen de Tweede Kamer bij de behandeling van de Zorgverzekeringswet en ook in andere debatten over de zorg en de farmacie maatregelen te nemen die op korte termijn leiden tot een gelijk speelveld tussen apothekers en zorgverzekeraars en tot het hanteren van goed contracteren door zorgverzekeraars.

Hoogachtend,

J.A. Smits, apotheker
Voorzitter KNMP